De Oekraïense dronefabrikant SkyFall heeft een zware transportdrone ontwikkeld die gewonde militairen rechtstreeks uit de frontlinie moet kunnen evacueren. De StarGate is een hexacopter met een maximaal laadvermogen van 150 kilo en een opgegeven bereik van 15 kilometer enkele reis. Het toestel is ontworpen om slachtoffers te bereiken op plaatsen waar grondvoertuigen moeilijk kunnen komen, bijvoorbeeld door mijnenvelden, beschadigde wegen en de voortdurende dreiging van vijandelijke drones. In oktober is het systeem overgedragen aan een Oekraïense gevechtseenheid voor praktijktests aan het front.
Inhoudsopgave
Zware hexacopter met medische module
De StarGate is voorzien van een medische module met een brancard, waarop een gewonde militair inclusief persoonlijke uitrusting kan worden vervoerd. Volgens SkyFall bedraagt het maximale laadvermogen 150 kilo. De drone heeft een kruissnelheid van ongeveer 65 km/u en kan een maximale snelheid van 105 km/u bereiken. De voorbereiding voor een vlucht zou ongeveer tien minuten in beslag nemen.
Het opgegeven bereik bedraagt 15 kilometer enkele reis. Daarmee moet de drone slachtoffers kunnen bereiken in de zogenoemde kill zone: het gebied nabij de frontlinie waar militairen voortdurend gevaar lopen door artilleriebeschietingen en aanvallen met drones. In sommige delen van het front strekt deze zone zich uit over 10 tot 15 kilometer of meer.
De ontwikkeling kwam tot stand na een verzoek van een Oekraïense militaire commandant. Het ophalen van gewonden is in dergelijke gebieden bijzonder gevaarlijk, omdat evacuatieploegen zich vaak te voet moeten verplaatsen door terrein waarin voertuigen kwetsbaar zijn voor aanvallen. Onbemande grondvoertuigen worden al ingezet voor medische evacuaties, maar lopen vast op modder, kraters, beschadigde wegen, rivieren en mijnenvelden.
Volgens een commandant van de betrokken eenheid kan een onbemand grondvoertuig er twee tot drie uur over doen om een positie te bereiken. Met een luchtvaartuig dat tien kilometer in enkele minuten kan afleggen, zou die tijd aanzienlijk kunnen worden verkort. Dat is vooral van belang bij ernstige verwondingen, waarbij snelle medische behandeling de overlevingskansen kan vergroten.
Navigatie zonder GPS en bescherming tegen vijandelijke drones
Een belangrijk aandachtspunt bij de ontwikkeling was de werking onder omstandigheden waarin elektronische oorlogvoering de navigatie en communicatie verstoort. De StarGate maakt gebruik van twee communicatiekanalen: Starlink en het eigen L-Link-systeem van SkyFall. Daarnaast beschikt het toestel over AI-ondersteunde functies die het gebruik in omgevingen zonder betrouwbare GPS mogelijk moeten maken.
Volgens de fabrikant kan de drone bij volledig communicatieverlies zelfstandig een route naar een veilige locatie bepalen. Het toestel wordt echter op afstand bestuurd en moet dus niet zonder meer worden beschouwd als een volledig autonome evacuatieoplossing. De AI-functies zijn bedoeld om de bediening en navigatie onder moeilijke omstandigheden te ondersteunen.
Tijdens een demonstratie werden ook elektronische verstoring en aanvallen door FPV-drones gesimuleerd. Toen een aanvallende drone het toestel naderde, werd een net afgeschoten waarmee de aanvaller uit koers werd gebracht. SkyFall zegt bovendien te hebben aangetoond dat de StarGate kan blijven vliegen wanneer een van de armen beschadigd raakt.
De fabrikant stelt dat het toestel ook bij regen en sneeuw kan opereren. Voor nachtelijke missies zijn warmtebeeldcamera’s voorzien. Daarmee moet de drone ook inzetbaar zijn wanneer zichtomstandigheden en de dreiging aan het front het werk van menselijke evacuatieploegen bemoeilijken.
Eerste praktijktests aan het front
De StarGate is het afgelopen jaar ontwikkeld en heeft tijdens het ontwikkeltraject verschillende wijzigingen ondergaan. Zo zijn de armen afneembaar gemaakt om het transport te vereenvoudigen en is de medische module verder uitgewerkt. De demonstraties laten zien dat het toestel een zware lading kan vervoeren, maar de doorslaggevende test moet nog plaatsvinden: het uitvoeren van daadwerkelijke evacuaties onder operationele omstandigheden.
SkyFall schat de prijs van één systeem op minimaal 50.000 dollar, afhankelijk van de configuratie. Het bedrijf wil de productiecapaciteit tegen het einde van 2026 opvoeren tot maximaal duizend exemplaren per maand. Dat is een doelstelling van de fabrikant; het is niet duidelijk of die capaciteit daadwerkelijk zal worden bereikt.
De betrokken gevechtseenheid wil minstens een maand ervaring met het systeem opdoen voordat een zinvolle beoordeling van de effectiviteit mogelijk is. Daarbij gaat het niet alleen om vliegprestaties, maar ook om de betrouwbaarheid van het systeem, de snelheid waarmee een gewonde kan worden opgehaald en de risico’s die met de evacuatie gepaard gaan.
Nederlandse landmacht experimenteerde al in 2017
De Nederlandse landmacht experimenteerde jaren geleden al met het vervoer van slachtoffers per drone. In juni 2017 berichtte over een in Nederland ontwikkelde ambulancedrone, die in samenwerking met de Osse Group en studenten van de hogere defensieopleiding werd ontwikkeld en getest.
Het prototype was bedoeld om personen tot 100 kilo te vervoeren. Genoemde toepassingsgebieden waren onder meer mijnenvelden, ravijnen en andere moeilijk bereikbare locaties. Ook werd gedacht aan inzet als alternatief voor een ambulance in gebieden waar medische voorzieningen schaars zijn. Het plan was om sensoren toe te voegen waarmee de toestand van een patiënt tijdens de vlucht kon worden gemonitord.
