Tijdens de zogeheten dronepaniek rond vliegveld Kopenhagen in september vorig jaar, speelde de Deense politie een centrale rol in de crisiscommunicatie. Nu, ruim een half jaar later, blikt de verantwoordelijke politie-inspecteur Jens Jespersen terug op de gebeurtenissen. In een interview met de Deense krant Berlingske erkent hij dat er achteraf gezien mogelijk meer terughoudendheid had moeten zijn in de communicatie over de vermeende drones.
Inhoudsopgave
Snelle escalatie, stevige kwalificaties
De onrust ontstond toen het vliegverkeer op de luchthaven op 22 september urenlang werd stilgelegd vanwege meldingen van drones in het luchtruim. Tijdens een eerste persmoment sprak Jespersen over een mogelijke “capabele actor” achter de waarnemingen. Die kwalificatie werd breed opgevat als een aanwijzing voor een georganiseerde, mogelijk statelijke dreiging.
Ook politiek werd er snel opgeschaald. De Deense premier Mette Frederiksen sprak al binnen enkele uren van een mogelijke “hybride aanval op kritieke infrastructuur”, wat de ernst van de situatie verder onderstreepte. De gebeurtenissen in Denemarken leidden tot een verhoogde paraatheid in meerdere Europese landen, waar in de periode daarna vaker melding werd gemaakt van drones in de buurt van vliegvelden en kritieke infrastructuur. Daarbij werd al snel gespeculeerd over een mogelijke betrokkenheid van Rusland.
Alternatieve verklaringen al vroeg in beeld
Tegelijkertijd verschenen er al in een vroeg stadium alternatieve verklaringen voor de waarnemingen. Leden van de OSINT-community Metabunk wezen erop dat een taxivliegtuigje mogelijk verantwoordelijk was voor (een deel van) de gemelde observaties.
Later kwam bovendien naar buiten dat de luchtverkeersleiding Naviair zelf geen drones heeft waargenomen. Volgens een interne memo waren er vanuit de systemen en waarnemingen van de verkeersleiding geen bevestigingen van drone-activiteit.
Geen hard bewijs, onderzoeken lopen nog
Al binnen een week na de eerste meldingen stapten de Deense autoriteiten tijdens een persconferentie af van de term ‘drones’ en kozen zij voor het neutralere ‘luchtobservaties’. Sindsdien is geen verifieerbaar bewijs gepresenteerd dat er daadwerkelijk drones actief waren boven de luchthaven. Zowel het politieonderzoek als de analyses door defensie lopen nog. De presentatie van de resultaten werd uitgesteld tot na de verkiezingen.
Volgens Jespersen waren de uitspraken destijds gebaseerd op meldingen van objecten die zich op ongebruikelijke wijze door het luchtruim bewogen. Gezien het patroon, de duur en het aantal waarnemingen achtte men een gecoördineerde actor aannemelijk. Inmiddels is echter naar buiten gekomen dat betrokken agenten twijfelen aan de betrouwbaarheid van de verklaring van de primaire getuige, die een belangrijke rol speelde bij de eerste meldingen.
Beslissen onder tijdsdruk en onzekerheid
De politiechef benadrukt dat beslissingen tijdens dergelijke incidenten onder hoge tijdsdruk en met beperkte informatie worden genomen. Het stilleggen van het vliegverkeer werd uiteindelijk besloten door Naviair, maar werd door de politie ondersteund vanuit veiligheidsoverwegingen.
Volgens Jespersen is het inherent aan dit soort situaties dat beslissingen achteraf onjuist kunnen blijken. Tegelijkertijd is niets doen volgens hem in een potentieel risicovolle situatie geen optie, zeker niet in de context van verhoogde geopolitieke spanningen.
Les: kritischer op meldingen en communicatie
Terugkijkend stelt Jens Jespersen tegenover Berlingske dat hij in een vergelijkbare situatie mogelijk meer nuance zou aanbrengen in zijn communicatie. Ook verwacht hij dat zowel autoriteiten als media en publiek na deze gebeurtenissen kritischer zullen omgaan met dit soort meldingen.
Daarmee raakt de kwestie aan een breder vraagstuk: hoe om te gaan met onbevestigde dronewaarnemingen in een tijd waarin zorgen over hybride dreigingen toenemen. Overhaaste conclusies kunnen daarbij leiden tot onnodige onrust. De uitkomsten van de lopende onderzoeken moeten uiteindelijk duidelijk maken wat zich boven Kopenhagen heeft afgespeeld.
