Een grootschalig drone-alarm in Finland, waarbij half mei zelfs het vliegverkeer rond Helsinki tijdelijk werd stilgelegd, blijkt het gevolg te zijn geweest van een fout van de Oekraïense strijdkrachten. Dat meldt de Finse krant Helsingin Sanomat op basis van ingewijden. Volgens de krant waarschuwde Oekraïne de Finse autoriteiten dat drones met explosieven, bedoeld voor doelen in Rusland, per ongeluk in de richting van Finland waren gestuurd. Hoe groot de daadwerkelijke dreiging was, blijft onduidelijk. Volgens de Finse strijdkrachten hebben de drones uiteindelijk het Finse luchtruim niet bereikt.
Waarschuwing vanuit Oekraïne
Op 15 mei kregen inwoners van de Finse regio Uusimaa, waar circa 1,8 miljoen mensen wonen, het dringende advies om binnenshuis te blijven vanwege een mogelijke drone-dreiging. Ook werd het vliegverkeer op luchthaven Helsinki-Vantaa gedurende enkele uren stilgelegd. De Finse luchtmacht verhoogde de paraatheid en zette extra middelen in om de situatie te monitoren.
Volgens Helsingin Sanomat lag aan het alarm een waarschuwing van de Oekraïense regering ten grondslag. Tijdens een grootschalige droneaanval op Rusland zouden één of meerdere aanvalsdrones met explosieven onbedoeld een koers richting Finland hebben genomen. Zowel de Oekraïense regering als de Oekraïense strijdkrachten hebben tegenover de krant niet gereageerd op vragen over het incident.
De Finse autoriteiten hebben nooit precies uitgelegd waarop de dreigingsinschatting was gebaseerd. Wel maakten de Finse strijdkrachten een dag later bekend dat de drones Finland vanuit Rusland zouden hebben benaderd. Daardoor ontstond de indruk dat sprake kon zijn van een Russische actie of vergelding. Volgens Helsingin Sanomat corrigeerden de autoriteiten die beeldvorming niet direct, terwijl de waarschuwing juist afkomstig zou zijn geweest van Oekraïne.
Drones bereikten Finland niet
Opvallend is dat volgens de Finse strijdkrachten geen van de drones uiteindelijk het Finse luchtruim is binnengedrongen. Waarom dat zo was, is niet bekendgemaakt. Mogelijk zijn de toestellen onderweg boven Rusland neergehaald door de Russische luchtverdediging.
Daardoor blijft onduidelijk hoe groot het daadwerkelijke risico voor Finland is geweest. De autoriteiten hebben geen informatie verstrekt over het aantal betrokken drones of de hoeveelheid explosieven die zij vervoerden. Ook zijn geen radarbeelden, detectiegegevens of andere bewijzen openbaar gemaakt.
President Alexander Stubb verklaarde kort na het incident al dat hij niet geloofde dat Rusland bewust drones richting Finland had gestuurd. Die inschatting was volgens hem gebaseerd op informatie van de Finse defensie en luchtmacht. Volgens Helsingin Sanomat zou mogelijk sprake zijn geweest van een fout bij het programmeren van de vliegroute. Langeafstandsdrones worden vooraf voorzien van doelcoördinaten en routepunten, maar fouten in de voorbereiding zijn niet volledig uit te sluiten.
Discussie over grensoverschrijdende drones
Het Finse incident staat niet op zichzelf. De afgelopen maanden zijn ook in Estland, Letland en Roemenië drones aangetroffen die vermoedelijk verband hielden met de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. In sommige gevallen werd Rusland verantwoordelijk gehouden, terwijl in andere gevallen werd gewezen op navigatiefouten of verstoringen tijdens Oekraïense drone-operaties.
Het incident voedt ondertussen de discussie binnen de NAVO over de groeiende risico’s van drones die buiten het Oekraïense strijdtoneel terechtkomen. Met name Finland en de Baltische staten dringen aan op verdere versterking van de luchtverdediging en detectiesystemen langs de oostgrens van het bondgenootschap. Eerdere vergelijkbare incidenten leidden in Letland zelfs tot een politieke crisis en de val van de regering.
