De Letse minister van Defensie Andris Spruds treedt af nadat vorige week twee Oekraïense drones in Letland neer zijn gestort. Volgens Oekraïne waren de drones onderweg naar doelen in Rusland, maar werden ze door Russische elektronische oorlogsvoering van hun koers gebracht. Eén van de drones kwam terecht bij een olie-opslagplaats in de grensstad Rezekne, niet ver van de Russische grens. De Letse premier Evika Silina hield Spruds verantwoordelijk voor het volgens haar te late optreden van de Letse luchtverdediging.
Afgeweken door GPS-spoofing
De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha heeft op X bevestigd dat het om Oekraïense drones ging. Volgens hem wezen onderzoeken uit dat Rusland bewust GPS- en navigatiesignalen had gemanipuleerd om de drones van hun oorspronkelijke route af te brengen. Sybiha sprak van “Russian electronic warfare deliberately diverting Ukrainian drones from their targets in Russia”.
Volgens Sybiha wil Oekraïne samen met de Baltische staten en Finland maatregelen nemen om herhaling te voorkomen. Daarbij zouden ook Oekraïense specialisten worden betrokken. Tegelijkertijd riepen Letland en Litouwen de NAVO op om de luchtverdediging aan de oostflank verder te versterken.
Volgens de Letse premier heeft het drone-incident pijnlijk duidelijk gemaakt dat de politieke leiding van Defensie er niet in is geslaagd om de veiligheid van het Letse luchtruim te waarborgen, ondanks de fors verhoogde defensie-uitgaven van inmiddels bijna 5% van het bbp. Silina kondigde aan dat legerkolonel Raivis Melnis het ministerschap overneemt. Volgens haar is een meer professionele en doelgerichte aansturing van de defensiesector noodzakelijk.
Toenemend belang van elektronische oorlogsvoering
Het incident onderstreept de toenemende rol van elektronische oorlogsvoering in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Beide landen proberen elkaars drones niet alleen neer te halen, maar ook actief te verstoren of om te leiden via jamming en GPS-spoofing.
Bij GPS-spoofing worden valse navigatiesignalen uitgezonden, waardoor een drone denkt dat hij zich op een andere locatie bevindt. Daardoor kan een toestel ongemerkt van koers veranderen of zelfs volledig verdwalen.
Opmerkelijk genoeg paste Oekraïne zelf deze techniek als eerste toe tegen Russische aanvalsdrones. Daarover berichtte eind 2024. Oekraïne zou er toen regelmatig in zijn geslaagd om Russische Shahed-kamikazedrones via GPS-spoofing om te leiden richting Belarus.
Gevaar voor burgerluchtvaart
Het huidige incident is een logisch gevolg van het technologische kat-en-muisspel tussen beide landen. Methoden die aanvankelijk door Oekraïne werden ingezet tegen Russische drones, lijken inmiddels ook door Rusland te worden toegepast.
Dat heeft niet alleen gevolgen voor militaire operaties, maar roept ook bredere zorgen op over de veiligheid van burgerluchtvaart en scheepvaart. Verstoring van GPS-signalen komt wereldwijd steeds vaker voor, vooral in regio’s waar elektronische oorlogsvoering plaatsvindt. Luchtvaartmaatschappijen en maritieme organisaties waarschuwen al langer dat spoofing en jamming ook civiele navigatiesystemen kunnen ontregelen.
