Een pilotstudie in Helsinki heeft bevestigd dat satellietnavigatie voor drones op structurele basis wordt verstoord in het lage luchtruim boven de stad. De verstoring treft het Global Navigation Satellite System (GNSS) en reikt van traditionele vlieghoogtes voor bemande luchtvaart tot het lagere luchtruim waar drones opereren. Daarmee raakt het vraagstuk direct aan de haalbaarheid van stedelijke drone-operaties, waaronder BVLOS-vluchten en toepassingen binnen urban air mobility.
Inhoudsopgave
Lage luchtruim blijkt kwetsbaar
De studie werd uitgevoerd naar aanleiding van meldingen vanuit de lokale dronegemeenschap over plotselinge en volledige uitval van GNSS-positionering. Dergelijke signalen wijzen op doelbewuste interferentie. GNSS vormt de primaire bron voor navigatie en positionering bij de meeste drones; uitval of degradatie van dit signaal kan leiden tot afgebroken missies, failsafe-acties of beperkingen in operationele mogelijkheden.
Eerder was al bekend dat in de regio rond de Golf van Finland GNSS-verstoring op grotere hoogtes voorkomt, onder meer vastgesteld via data uit de bemande luchtvaart. Voor het lage stedelijke luchtruim ontbraken echter concrete meetgegevens. De pilot bracht daar verandering in.
De metingen werden tussen april en november 2025 uitgevoerd door het stedelijke innovatiebedrijf Forum Virium Helsinki, in het kader van het door de EU gefinancierde CITYAM-project. Dat driejarige programma richt zich op de verantwoorde ontwikkeling van stedelijke luchtmobiliteit. Naast beleidsontwikkeling en planning van landingslocaties omvatte het project ook praktijktesten, waaronder logistieke dronevluchten voor de gezondheidszorg eind 2025.
Analyse van de verzamelde data liet significante afwijkingen in positionering zien, die werden geclassificeerd naar ernst van interferentie. Daarmee is nu bevestigd dat ook het luchtruim waarin stedelijke drone-operaties plaatsvinden, kwetsbaar is voor GNSS-jamming.
Mogelijke afscherming door stedelijke bebouwing
Een van de opvallende bevindingen is dat dichtbebouwde stedelijke structuren mogelijk een zekere mate van bescherming bieden. De hypothese is dat gebouwen interferentiesignalen kunnen blokkeren of verzwakken, waardoor deze minder diep het stedelijk gebied binnendringen en lagere vlieghoogtes deels afgeschermd blijven. Deze veronderstelling wordt momenteel nader onderzocht.
Daarnaast benadrukt de studie het belang van realtime monitoring. De inzet van relatief goedkope sensornetwerken, gecombineerd met stedelijke digital twins, kan helpen bij het identificeren van optimale sensorlocaties en het in kaart brengen van interferentievrije zones. Volgens de onderzoekers is publiek toegankelijke informatie over GNSS-signaalkwaliteit essentieel voor veilige en verantwoorde inzet van autonome luchtmobiliteit, inclusief kritieke toepassingen zoals medische transportvluchten.
Mogelijke oorzaak
De onderzoekers doen geen uitspraken over de herkomst van de verstoring. Toch past de situatie in een bredere regionale context. In de Baltische regio en rond de Golf van Finland wordt al geruime tijd melding gemaakt van grootschalige GNSS-jamming en spoofing.
Internationale analyses en meldingen vanuit de luchtvaartsector wijzen erop dat zowel Rusland als Oekraïne in toenemende mate GPS-spoofing inzetten als defensieve maatregel. Het doel daarvan is het bemoeilijken van navigatie door vlieg- en scheepvaartverkeer in de nabijheid van strategische gebieden, of zelfs het gericht omleiden van vijandelijke drones. Dergelijke verstoringen blijven niet beperkt tot grensregio’s, maar kunnen zich uitstrekken tot diep in aangrenzende landen.
Hoewel er geen directe bevestiging is dat de in Helsinki gemeten interferentie hieruit voortkomt, sluit het patroon aan bij eerder gedocumenteerde verstoringen in de regio.
