In de Verenigde Staten is ophef ontstaan nadat het Amerikaanse leger per ongeluk een drone van de grenswacht uit de lucht heeft geschoten. Het incident vond plaats nabij Fort Hancock in Texas, waar een geavanceerd lasergebaseerd antidronewapen werd ingezet tegen wat aanvankelijk werd aangezien voor ‘schijnbare dreiging’. Als gevolg van het voorval stelde de Amerikaanse luchtvaartautoriteit een tijdelijke no-flyzone in boven het betreffende gebied.
Inhoudsopgave
Laserwapen ingezet tegen ‘friendly’ drone
Volgens berichtgeving zou het gaan om een drone van de Amerikaanse Customs and Border Protection (CBP), die actief is langs de grens met Mexico. Het toestel werd neergehaald met een zogeheten C-UAS-systeem, een militaire laserinstallatie bedoeld om ongewenste drones uit te schakelen.
De Federal Aviation Administration (FAA) kondigde kort na het incident een luchtruimsluiting af rond Fort Hancock, onder verwijzing naar “special security reasons”. De beperking ging donderdag om 18.30 uur lokale tijd in en blijft volgens de officiële NOTAM-kennisgeving van kracht tot 24 juni. Het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft vooralsnog geen inhoudelijk commentaar gegeven.
Het incident leidde tot politieke verontwaardiging in Washington. Congresleden stelden dat er sprake was van gebrekkige coördinatie tussen het Pentagon, het ministerie van Binnenlandse Veiligheid en de FAA. Volgens hen was eerder al gewaarschuwd voor risico’s rond de inzet en training van operators van counter UAS-systemen.
Eerder incident met feestballon
Opmerkelijk is dat het niet het eerste voorval in de regio is. Eerder deze maand werd het luchtverkeer rond de luchthaven van El Paso tijdelijk stilgelegd nadat grensbewakingsagenten met een militair lasersysteem een feestballon hadden neergeschoten. Die werd aangezien voor een zogenoemde karteldrone. De maatregel werd na enkele uren weer ingetrokken.
De opeenvolging van incidenten voedt de discussie over de proportionaliteit en veiligheid van antidronewapens in civiel luchtruim. Experts wijzen erop dat systemen die ontworpen zijn voor militaire dreigingen niet zonder meer geschikt zijn voor inzet in complexe, gemengde luchtverkeersomgevingen.
Risico’s voor regulier luchtverkeer
Het neerhalen van een ‘friendly’ drone onderstreept het risico van foutieve identificatie. In druk of onoverzichtelijk luchtruim kan verwarring ontstaan tussen drones, lichte vliegtuigen, helikopters en andere objecten. Wanneer geautomatiseerde of semi-geautomatiseerde systemen worden ingezet, kan een verkeerde classificatie verstrekkende gevolgen hebben.
Tijdens de zogeheten dronepaniek in Europa eind vorig jaar werden op meerdere locaties onbekende objecten gemeld boven kritieke infrastructuur. In Denemarken zou mogelijk zijn geschoten op een toestel van een Noorse luchtvaartmaatschappij, nadat het werd aangezien voor een drone. In dezelfde periode werden regelmatig politiehelikopters en reguliere vliegtuigen gemeld als ‘verdachte drones’, soms ook door autoriteiten zelf.
Deskundigen waarschuwen dat de inzet van kinetische of energetische antidronewapens, zoals lasers of radiofrequente verstoringssystemen, altijd gepaard moet gaan met strikte identificatieprotocollen en civiel-militaire afstemming. De kans dat op een dag een civiel luchtvaartuig onterecht wordt uitgeschakeld, wordt door experts in de dronesector niet langer als hypothetisch beschouwd.
Relevantie voor Europa
De actualiteit van het debat beperkt zich niet tot de Verenigde Staten. In België is onlangs besloten dat in de Haven van Antwerpen luchtafweergeschut geplaatst gaat worden, mede bedoeld om vijandelijke drones te neutraliseren. De keuze voor dergelijke systemen in een omgeving waar ook intensief civiel luchtverkeer plaatsvindt, roept vergelijkbare vragen op over veiligheid, bevoegdheden en coördinatie. Uitgerekend in België was er vorig jaar veel sprake van misidentificaties.
Het incident in Texas fungeert daarmee als een concreet voorbeeld van de spanningslijn tussen veiligheid en luchtvaartveiligheid. Naarmate de inzet van drones, counter-dronesystemen en hybride dreigingen toeneemt, groeit ook de noodzaak om detectie, identificatie en besluitvorming foutloos op elkaar af te stemmen.
