De experimentele drone-luchtbrug tussen Isala Meppel en Isala Zwolle krijgt een vervolg. Na ruim 800 medische dronevluchten in het eerste testjaar wordt de pilot verlengd tot medio 2027. De 22 kilometer lange route moet niet alleen aantonen dat drones geschikt zijn voor het vervoer van medische goederen, maar vooral ook inzicht geven in de manier waarop dergelijke BVLOS-vluchten veilig kunnen worden ingepast in het drukke Nederlandse luchtruim.
Inhoudsopgave
Ruim 800 testvluchten uitgevoerd
De pilot ging in september 2025 van start en leverde inmiddels meer dan 800 vluchten op. De drones van de ANWB leggen de vaste route gemiddeld in 14 minuten af en waren gedurende 92 tot 95 procent van de tijd operationeel inzetbaar. Onderweg werden onder meer paracetamol, gekoelde medicatie en bloedmonsters vervoerd.
Uit onderzoek blijkt dat het dronevervoer geen relevante invloed heeft op de kwaliteit van de onderzochte geneesmiddelen. Ook de eerste resultaten voor bloedmonsters zijn positief. Daarmee lijkt dronevervoer een betrouwbare aanvulling te kunnen vormen op bestaande logistieke processen tussen zorglocaties.
Testen in gedeeld luchtruim
Een belangrijk onderdeel van de proef is het uitvoeren van Beyond Visual Line of Sight-vluchten (BVLOS). De drone vliegt daarbij buiten het zicht van de piloot en maakt gebruik van een corridor tussen de twee ziekenhuizen. Dat gebeurt in luchtruim waarin ook trauma- en politiehelikopters, recreatieve luchtvaart, militaire toestellen en andere drones actief zijn.
Op de route wordt geëxperimenteerd met onder meer elektronische zichtbaarheid, detectiesystemen, transponders en radarintegratie. Via KPN Drone Connect wordt bovendien gebruikgemaakt van 4G- en 5G-connectiviteit, waarmee de verbinding met de drone op vlieghoogte continu kan worden gemonitord.
De praktijk levert ook beperkingen op. Vooral harde wind blijkt een belangrijke beperkende factor voor de inzetbaarheid. Op sommige dagen moesten vluchten daarom worden uitgesteld of geannuleerd.
Op weg naar een landelijk netwerk
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, ANWB, Isala, KPN en LVNL willen de verlengde pilot gebruiken om de toepassing verder uit te breiden. Daarbij wordt onder meer gekeken naar verschillende vormen van laboratoriumdiagnostiek, patiëntgroepen en farmaceutische producten.
De ervaringen moeten uiteindelijk bijdragen aan regelgeving, operationele procedures en technische oplossingen voor een landelijk netwerk van medische dronecorridors. De verlenging van de tijdelijke gebiedsbeperking (TGB) die voor de route nodig is, is inmiddels officieel gepubliceerd.
Testtraject duurt inmiddels wel erg lang
Tegelijkertijd roept de nieuwe verlenging de vraag op hoe lang de experimentele fase nog moet duren voordat daadwerkelijk sprake kan zijn van grootschalige medische drone-inzet. De ambities rond medisch dronetransport dateren namelijk al van 2019. Destijds kondigden ANWB en PostNL aan samen te willen onderzoeken of drones konden worden ingezet voor onder meer het vervoer van donororganen, bloed en medicatie.
Sindsdien is PostNL uit de samenwerking gestapt en blijft de toepassing van drone delivery in Nederland vooralsnog beperkt tot testen. Dat staat enigszins in contrast met ontwikkelingen in het buitenland, waar commerciële vormen van dronelogistiek door partijen als Amazon en Wing inmiddels op tal van locaties operationeel zijn en verder worden opgeschaald.
Daarbij moet wel worden aangetekend dat ook internationaal regelgeving een belangrijke rem vormt. Vooral BVLOS-vluchten over langere afstanden boven een dichtbevolkt land zijn complex, omdat drones veilig moeten kunnen worden geïntegreerd met bemande luchtvaart en er eisen gelden rond detectie, identificatie, communicatie en luchtruimcoördinatie.
De route tussen Meppel en Zwolle vormt daarmee niet alleen een proef met medische logistiek, maar ook een langdurig experiment met de randvoorwaarden voor toekomstige trajecten. De komende twaalf maanden moeten uitwijzen of de opgedane praktijkervaring voldoende basis biedt om de stap van proeftuin naar bredere operationele toepassing te maken.
KNVvL: uitzonderingsgebied moet tijdelijk blijven
Vanuit de bemande luchtvaart wordt kritisch meegekeken naar de verdere ontwikkeling van de dronecorridor. De KNVvL, die onder meer de belangen van de General Aviation vertegenwoordigt, benadrukt dat het huidige uitzonderingsgebied rond de route Zwolle-Meppel daadwerkelijk een uitzondering en bovendien tijdelijk moet blijven.
Volgens de belangenorganisatie ligt de toekomst in het gezamenlijk gebruik van het luchtruim door bemande en onbemande luchtvaart, waarbij elektronische zichtbaarheid (i-Conspicuity) een belangrijke rol kan spelen. Tegelijkertijd waarschuwt de KNVvL ervoor dat het niet de bedoeling kan zijn dat bemande luchtvaart forse investeringen moet doen in elektronische systemen om onbemande luchtvaart als ‘nieuwkomer’ toegang te geven tot het ongecontroleerde luchtruim.
